به گزارش عتبه نیوز، موزههای آستان قدس رضوی نهتنها تجلیگاه شکوه هنر اصیل ایرانی بلکه جلوهگاه لطافت شعر پارسی است؛ از کتیبههای طلایی و تابلوهای خوشنویسی گرفته تا قالیهای نفیس و تابلوهای مذهبی، همگی مزین به سرودههای شاعران این آبوخاک بهویژه اشعاری در مدح حضرت رضا (ع) است. در ادامه، به مناسبت فرارسیدن «روز شعر و ادب فارسی»، منتخبی از این آثار معرفی میشود.
کتیبه طلای اشعار در مدح امام رضا (ع)
عبدالحسین ملک جعفریان، رئیس اداره گنجینههای معاونت موزهها و گنجینههای فرهنگی آستان قدس رضوی میگوید: کتیبه طلای اشعار در مدح امام رضا (ع)، از جمله آثار نفیس موجود در گنجینه تاریخ حرم رضوی است که مزین به سه بیت شعر فارسی است. دو بیت نخست آن منسوب به شیخ بهایی و بیت سوم از محمدولی دشت بیاضی، شاعر و ادیب قرن دهم هجری قمری، است.
وی درباره این اثر نیز بیان میکند: این کتیبه توسط علیرضا عباسی، خوشنویس نامدار عصر صفوی به خط نستعلیق نگاشته شده و شاهعباس اول آن را در سال ۹۸۵ هجری شمسی به حرم مطهر رضوی اهدا کرده است.
وی در ادامه، دو بیت اول و آخری که بر روی این اثر کتابت شده است را میخواند:
«سر بهجای پا درون روضهات عمداً نهم زانکه میترسم که بر بال ملائک پا نهم... /در محشر اگر لطف تو خیزد به شفاعت بسیار بجویند و گنهکار نیابند»
تابلوهای خوشنویسی از اشعار حافظ
ملک جعفریان همچنین عنوان میکند: دو تابلوی خوشنویسی نستعلیق طلااندازی، هر یک به ابعاد ۱۱۳ در ۶۸ سانتیمتر، دربردارنده بیتی از اشعار حافظ شیرازی شامل «در زلف، چون کمندشای دل مپیچ کانجا سرها بریده بینی بیجرم و بیجنایت»، است.
وی میافزاید: جنس این تابلوها از مقواست و با نقش شمسه شرفهدار هشتپر تزیین شده و در گنجینه هدایای رهبر شهید، حضرت آیتاللهالعظمی امام سید علی خامنهای (رضوانالله تعالی علیه)، در معرض دید عموم بازدیدکنندگان قرار دارد.
قالیچه کتیبهدار
رئیس اداره گنجینههای معاونت موزهها و گنجینههای فرهنگی آستان قدس رضوی میگوید: قالیچهای با طرح و نقش کتیبهای که در سال ۱۳۷۷ توسط محمد صیرفیان در ابعاد ۱۹۳ در ۱۱۸ سانتیمتر در اصفهان بافته و به موزه آستان قدس رضوی اهدا شده است، از جمله آثاری است که در آن هنر فرشبافی با شعر فارسی، تلفیق شده است.
وی ادامه میدهد: این اثر از جنس ابریشم، پنبه و پشم است و در متن آن، ۲۴ کتیبه قلمدانی جای گرفته که درون این قلمدانها، شعری از بانو حکمت حکمی در مدح امام رضا (ع) در ۱۲ بیت به خط نستعلیق بافته شده است.
وی همچنین در این مجال، منتخبی از این اشعار را قرائت میکند: «پروانهوار گرد ضریح تو پر زنم اشکم چو شمع ریزد و بر جان شرر زنم/ای هشتمین امام به حق، یار شیعیان از شوق دیدن تو، به کوهوکمر زنم/ سبط پیمبری تو و فرزند حیدری در مدح دودمان تو بانگ سحر زنم...»
قالی هفت شهر عشق
ملک جعفریان در ادامه بیان میکند: قالی «هفت شهر عشق» که به اذعان بسیاری از کارشناسان، نفیسترین قالی دوره معاصر محسوب میشود، از دیگر آثار موزه فرش منقوش به اشعار فارسی است. چراکه نام مشارکتکنندگان در بافت اثر بهصورت شعر در حاشیه پایین قالی، به چشم میخورد.
وی با اشاره به اینکه این دست بافته در سال ۱۳۵۳، تحت سرپرستی استاد یدالله صفدرزاده حقیقی در ابعاد ۴۶۰ در ۳۷۰ سانتیمتر بافته و به موزه اهدا شده است، میافزاید: تصویر اماکن مذهبی هفت شهر مکه، مدینه، کربلا، نجف، مشهد، کاظمین و سامرا و نیز بناهایی همچون مسجد امام اصفهان و آرامگاه سعدی و فردوسی بر روی این قالی بافته شده است.
وی منتخبی از این اشعار را نیز میخواند: «مرحوم حاج مهدی استاد کرده وقف تا فرش آستان امام مبین بود/ فرزند او که زاده صفدر یدالله است دارد لقب حقیقی و مردی امین بود/ تقدیم آستان امام رضا (ع) کرد از خلوص این فرش را که بوسه گه زائرین بود/ محمود آن که فرشچیان است شهرتش کرده است رهبری که بر او آفرین بود/ طرحش ز جعفر رشتیان استاد کاملی که چو نقاش چین بود...»
تابلو تعزیهخوانی وقایع عاشورا
این مقام مسئول از تابلو تعزیهخوانی وقایع عاشورا، بهعنوان یکی دیگر آثار ارزشمند موزه مزین به شعر فارسی نام میبرد و میگوید: این تابلو در اوایل دوره قاجار، از جنس کتان و در ابعاد ۷۳۳ در ۲۱۰ سانتیمتر، به سبک قهوهخانهای و با تکنیک رنگوروغن خلق شده است.
وی میافزاید: این اثر، از چند قطعه تشکیل و حوادث روز عاشورا بر زمینه آن نقاشی شده است. در حاشیه آن نیز ترکیببند محتشم کاشانی درباره وقایع عاشورا به خط نستعلیق، با رنگ سفید بر زمینه سیاه، نوشته شده است.
وی همچنین ابیاتی از این ترکیببند مشهور را میخواند: «باز این چه شورش است که در خلق عالم است باز این چه نوحه و چه عزا و چه ماتم است/ باز این چه رستخیز عظیم است کز زمین بی نفخ صور خاسته تا عرش اعظم است/ این صبح تیره باز دمید از کجا کزو کار جهان و خلق جهان جمله درهم است/ گویا طلوع میکند از مغرب آفتاب کآشوب در تمامی ذرات عالم است...»
قفل آویز طلاکوب
رئیس اداره گنجینههای معاونت موزهها و گنجینههای فرهنگی آستان قدس رضوی خاطرنشان میکند: قفل آویز طلاکوب، اثری فولادی است که به دوره صفوی تعلق دارد و بدنه آن با نقوش گیاهی زرکوب تزیین شده است. همچنین بر روی قفل، ابیاتی با مضمون کارکرد قفل، شیوه ساخت آن و نام سازنده، قابلمشاهده است.
وی در شرح این ابیات، میگوید: «این قفل که صنعتش فنر در پیچ است در این صنعت هزار صنعت هیچ است/ هرکس که بدید گفت بس آن که بقدر، چون زلف نگار پیچ اندر پیچ است».
نظر شما