به گزارش عتبه نیوز، عملیات ساماندهی بست شیخ بهایی با هدف بهبود مسیرهای تردد، ارتقای کیفیت محیطی و زیباسازی یکی از محورهای مهم دسترسی زائران به صحن‌ها و رواق‌های حرم مطهر، از نهم خردادماه ۱۴۰۵ آغاز شد و پس از چهار ماه با تلاش شبانه روزی خادمان عمرانی سازمان عمران و نگهداری حرم مطهر رضوی، به پایان رسید.

این محدوده به مساحت حدود چهار هزار مترمربع، پیش‌تر در پی عملیات گودبرداری برای ساخت رواق زیرسطحی امام حسین (ع)، تخریب و سپس به‌صورت آسفالت در اختیار زائران، قرار گرفته بود. هم‌زمان با مراحل پایانی ساخت این رواق، سازمان عمران و نگهداری حرم مطهر رضوی اجرای طرح سنگ‌فرش و ساماندهی این محدوده را، در دستور کار قرار داد.

در قالب این پروژه، چهار هزار و چهار مترمربع سنگ‌فرش جدید با استفاده از سنگ قروه و گرانیت سیاه نطنز اجرا شد. سنگ‌های به‌کاررفته دارای ضخامت پنج سانتی‌متر هستند که با هدف افزایش دوام کف‌سازی انتخاب شده‌اند. همچنین در انتخاب و پرداخت سطح سنگ‌ها، کاهش لغزندگی و بازتاب ملایم نور برای تسهیل رفت‌وآمد، زائران مورد توجه قرار گرفته است.

با توجه به قرارگیری رواق زیرسطحی امام حسین (ع) در زیر این محدوده، زیرسازی و عایق‌بندی کف نیز با ملاحظات فنی ویژه انجام شد. اجرای لایه‌های عایق رطوبتی و آب‌بندی در کنار شیب‌بندی و زیرسازی، با هدف جلوگیری از نفوذ رطوبت به فضای زیرین و حفاظت از سازه رواق، صورت گرفته است.

در بخش دیگری از این پروژه، آب‌نمای جدیدی به مساحت ۴۹ مترمربع در بست شیخ بهایی اجرا شده است. در ساخت این آب‌نما از سنگ‌های چینی قروه، کریستال قروه و ازنا استفاده شده است.

اجرای این آب‌نما سه طبقه با فواره‌ای مرکزی در کنار ایجاد باغچه‌ها و توسعه فضای سبز، با هدف ارتقای کیفیت محیطی و زیبایی بصری بست شیخ بهایی انجام شده است.

اجرای باغچه‌های جدید با فناوری باغ‌بام در بست شیخ بهایی

در جریان ساماندهی و بهسازی بست شیخ بهایی حرم مطهر رضوی، سه باغچه در ابعاد ۱۵ در ۵ متر، ۳۰ در ۵ متر و ۱۵ در ۵ متر ایجاد شده است که طراحی و اجرای آنها با توجه به وجود رواق زیرسطحی امام حسین (ع) در زیر این محدوده، با استفاده از فناوری احداث باغ‌بام انجام شده است.

با توجه به قرارگیری این باغچه‌ها بر فراز فضای زیرسطحی، در اجرای آنها تمهیدات فنی ویژه‌ای برای جلوگیری از نفوذ رطوبت، محافظت از سازه و کاهش بار وارده به سقف در نظر گرفته شده است. استفاده از لایه‌های عایق رطوبتی و ضدریشه، لایه‌های زهکشی و فیلتر جداکننده خاک از جمله این اقدامات است. همچنین به‌جای خاک معمولی و سنگین، از خاک سبک با ترکیبی از مواد مناسب برای کاشت گیاهان استفاده شده تا ضمن فراهم‌شدن بستر رشد گیاهان، وزن خاک بر سازه زیرین کاهش یابد.

در طراحی فضای سبز این سه باغچه، مجموعه‌ای از درختان، درختچه‌ها و گل‌های فصلی متنوع به کار رفته است. کاشت ۱۶ اصله نخل پالم، سه درخت زیتون کهنسال توپیاری شده، ژینکو فر، عنبرالسائل، درختچه‌های سیکاس، پیتسپروم، ماهونیا، بربریس توپی و شمشاد توپی، بخشی از ترکیب گیاهی این فضا را تشکیل می‌دهد. همچنین برای ایجاد تنوع رنگی و جلوه فصلی، گل‌هایی مانند داوودی، همیشه‌بهار، بنفشه و شمعدانی نیز در باغچه‌ها کاشته شده‌اند. در این مجموعه، حدود چهار هزار و ۲۰۰ بوته داوودی، سه هزار بوته همیشه‌بهار، سه هزار بوته شمعدانی و بوته‌های شمعدانی به کار رفته است.

طراحی باغچه‌ها با توجه به معماری و فضای معنوی حرم مطهر رضوی انجام شده و ایجاد تقارن، خط آسمان هماهنگ و نمایی زیبا از زاویه دید زائران در صحن پیامبر اعظم (ص) مورد توجه قرار گرفته است. استفاده از صخره‌های طبیعی و اجرای فرش گل متناسب با فصل نیز از دیگر عناصر پیش‌بینی‌شده در این فضاهاست.

برای افزایش جلوه بصری باغچه‌ها در ساعات شب، نورپردازی ویژه‌ای در نظر گرفته شده است که بخشی از آن به درختان پالم و زیتون، اختصاص دارد. همچنین گلدان‌ها و جداکننده‌های بتنی ساخته‌شده از مصالح جی‌اف‌آرسی (GFRC)، به شکل قطعات گلبرگ، برای تفکیک و نظم‌دهی به بخش‌های مختلف باغچه‌ها استفاده شده‌اند؛ عناصری که در کنار کارکرد کاربردی، به هماهنگی معماری و زیبایی فضای سبز کمک می‌کنند.

اجرای این باغچه‌ها، با تلفیق ملاحظات فنی، انتخاب گونه‌های گیاهی متناسب با محیط و توجه به منظر معماری، بخشی از برنامه ساماندهی بست شیخ بهایی است؛ اقدامی که در کنار نوسازی کف‌پوش‌ها و بهسازی مسیرهای تردد، به ارتقای کیفیت محیطی و زیبایی بصری این محدوده از حرم مطهر رضوی، کمک می‌کند.

ارتقای روشنایی، کیفیت صوت و زیبایی بصری بست شیخ بهایی

همچنین با هدف ارتقای شرایط استفاده زائران از بست شیخ بهایی برای تأمین روشنایی بست، ۳۲ پروژکتور ۴۰۰ واتی نصب شده است که روشنایی این محدوده را به میزان اعلام‌شده ۵۵۰ لوکس تأمین می‌کند که نسبت به گذشته حدود دو برابر افزایش یافته است. به‌منظور رفاه حال زائران نیز دو دستگاه آبخوری در محدوده بست، نصب شده است.

از دیگر اقدامات سازمان عمران و نگهداری حرم مطهر رضوی در این محدوده، نصب بلندگو و بهسازی سیستم صوتی با هدف ارتقای کیفیت پخش صدا و فراهم‌کردن شرایط مناسب‌تر برای برگزاری مراسم و بهره‌مندی زائران بوده است.

بر همین اساس در بخش تأسیسات برقی و مکانیکی بست شیخ بهایی اقدامات گسترده‌ای برای ارائه زیرساخت‌ها برای تأمین روشنایی، آبیاری فضای سبز و دیگر موارد موردنیاز انجام شده است. از جمله اجرا بیش از ۳۵۰۰ متر کابل‌کشی برق و نصب تجهیزات روشنایی برای نورپردازی مسیرها، درختان، باغچه‌ها و آب‌نما در این محدوده صورت گرفت. همچنین بیش از ۳۹۰ متر لوله‌کشی فاضلاب، ۶۸۵ متر لوله‌کشی برای آبخوری‌ها و آب‌سردکن‌ها، بیش از ۲۷۶ متر لوله‌کشی شبکه آبیاری باغچه‌ها و بیش از ۱۵۰ متر لوله‌کشی آب‌نما اجرا شده است تا زیرساخت‌های لازم برای بهره‌برداری مناسب از این فضا فراهم شود.

باتوجه به اجرای پروژه رواق زیرسطحی امام حسین (ع) نیز در نمای ضلع غربی بست به میزان حدود ۵۰۰ مترمربع نماسازی مجدد متناسب و هماهنگ با نمای پیشین بست انجام شد. علاوه بر این، سازه ضلع غربی ورودی بست که پیش از این ناتمام مانده بود، تکمیل و نماسازی آن متناسب با بال شرقی اجرا شد تا هماهنگی بیشتری در نمای ورودی این محدوده، ایجاد شود.

مجموع این اقدامات، در کنار اجرای بیش از چهار هزار مترمربع سنگ‌فرش، احداث باغچه‌ها و آب‌نمای جدید و بهبود روشنایی، با هدف ارتقای کیفیت محیطی، زیبایی بصری و آسایش زائران در بست شیخ بهایی، انجام شده است.

بست شیخ بهایی به‌عنوان یکی از مسیرهای مهم دسترسی زائران به صحن‌ها و رواق‌های حرم مطهر رضوی، روزانه محل تردد شمار زیادی از زائران است. اجرای این پروژه با نوسازی کف‌پوش‌ها، ساماندهی مسیرهای عبور، توسعه فضای سبز و بهبود روشنایی، در راستای ارتقای ایمنی، آسایش زائران و کیفیت محیطی این بخش از حرم مطهر، انجام شده است.