سایر اخبار
-
یادداشت سندپایه؛
کشف حجاب و واقعه گوهرشاد در آینه یک سند محلی نویافته
این سند تصویری دقیق از «مقاومت فعال» جامعه مذهبی ارائه میدهد. یادداشتِ تکمیلی در ظَهر ورقه (مورخ ۱۳۶۳ قمری) نشاندهنده نوعی واقع گرایی و رصد هوشمندانه تحولات سیاسی توسط عالمان محلی است. جامعه مذهبی بلافاصله پس از سقوط رضاشاه، منفعل ننشسته، بلکه با تکیه بر هدایت مراجع و مجتهدان، گام در مسیر بازپسگیری حقوقِ تضییعشدهی خود (از جمله احیای موقوفات، احترام به فرهنگ عفاف و حجاب، و آموزش معارف اسلامی در مدارس) برمیدارد. این پویایی، بطلانِ این ادعا را ثابت میکند که تجددِ آمرانه توانسته بود پایههای دینداری عامه را ویران سازد.
-
یادداشت سندپایه؛
معرفی منصب علمداری در آستان مقدس بانوی کرامت مبتنی بر اسناد نویافته
مجموع اسناد و شواهد نشان میدهد که دستکم در نیمه نخست قرن چهاردهم قمری، منصب علمداری در آستان مقدس فاطمی خدمتی شناختهشده، دارای ثبت اداری و برخوردار از مقرری بوده و در مواردی بهصورت موروثی در اختیار خاندانهای مشخصی قرار داشته است.
-
محمدجواد هوشیار حاجیان یزدی، پژوهشگر بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی
آلبویه چگونه عزاداری عاشورا را به یک شعائر عمومی تبدیل کرد؟
امروز آیینهای عزاداری محرم، از دستههای سینهزنی و نوحهخوانی تا تعطیلی بازارها در روز عاشورا، بخشی از هویت فرهنگی و دینی شیعیان به شمار میرود؛ اما این سنتهای ماندگار از چه زمانی و با چه پشتوانهای شکل گرفت؟ محمدجواد هوشیار حاجیان یزدی، پژوهشگر بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی، در این یادداشت با نگاهی به تاریخ حکومت آلبویه، نقش این سلسله شیعی را در علنیسازی و نهادینهکردن آیینهای سوگواری حسینی بررسی کرده است. مشروح این یادداشت را در ادامه میخوانید:
-
حجتالاسلام والمسلمین محمدرضا نوری کوهبنانی، پژوهشگر بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی
اسیران کربلا؛ راویان نهضتی که تاریخ را تغییر داد
اگر عاشورا با خون سیدالشهدا (ع) ماندگار شد، این پرسش همچنان پیش روی تاریخ است که پیام این نهضت چگونه از میان شمشیرها و تبلیغات حکومت اموی، به نسلهای بعد، رسید. حجتالاسلام والمسلمین محمدرضا نوری کوهبنانی، پژوهشگر بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی، در یادداشتی با عنوان «نقش جهاد تبیینِ اسیران کربلا در ماندگاری نهضت حسینی»، با تبیین جایگاه حضرت زینب (س) و امام سجاد (ع) در ادامه رسالت عاشورا، نشان میدهد چگونه اسارت اهلبیت (ع) به رسانهای برای افشای حقیقت و شکست پروژه تحریف بنیامیه تبدیل شد. مشروح این یادداشت را در ادامه میخوانید:
-
حجتالاسلاموالمسلمین دکتر مهدی مردانی گلستانی، پژوهشگر و عضو هیئت علمی بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی
حضرت رقیه(س)؛ روایتگر مظلومیت عاشورا و افشاگر چهره یزیدیان
در میان چهرههای کوچک اما اثرگذار واقعه عاشورا، نام حضرت رقیه(س) با روایتی از داغ، مظلومیت و افشاگری گره خورده است؛ دختری که اندوه کودکانهاش در خرابه شام، تنها مرثیهای برای پدر نبود، بلکه به زبان رسای مظلومیت کربلا بدل شد.
-
دکتر یاسر دلشاد،عضو هیئت علمی بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی
عاشورا و حق شنیدن حقیقت؛ تأملی در نسبت نهضت حسینی با حقوق طبیعی انسان
یادداشت| در میانه غوغای عاشورا، امام حسین (ع) حتی در واپسین لحظات نیز از حقی سخن میگوید که پیش از هر قانون و قدرتی، در سرشت انسان ریشه دارد: حق شنیدن، حق اندیشیدن و حق انتخاب آگاهانه. دکتر یاسر دلشاد، پژوهشگر و عضو هیئت علمی بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی، در این یادداشت با نگاهی به بخشی از خطبه سیدالشهدا (ع) در روز عاشورا، نسبت قیام حسینی با حقوق طبیعی را بررسی کرده و نشان داده است که چگونه امام (ع)، حتی در میدان نبرد، بر کرامت انسان، حق هدایت، آزادی تأمل و مسئولیت متقابل انسانی تأکید میکند. مشروح این یادداشت را در ادامه میخوانید:
-
روایتی از مقتلخوانی روز عاشورا در بارگاه منور رضوی؛
لبیک به وصیت «فَابْکِ لِلْحُسَیْن» امام رضا (ع) در سوگ سیدالشهدا
در گستره بیکران تاریخ، هیچ روزی به سنگینی و گدازندگی روز عاشورا بر تقویم بشریت ننشسته است. عاشورا، فراتر از یک واقعه، آتشی است که در جان زمان افتاده و هیچ غمی به سنگینی مصیبت شهادت حضرت سیدالشهدا (ع) رخ نداده است، حادثهای عظیمی که نینوا را برای همیشه تاریخ به آوردگاه ابدی تقابل حق و باطل و عشق و نفرت تبدیل کرده است.
-
خانم فاطمه محمدی، استاد حوزه علمیه خواهران
فتح نهایی در غروب عاشورا تجلی پیروزی خون بر شمشیر
به شب دهم محرم رسیدیم؛ شبی که تمام تاریخ در آن فشرده شده و عالم در آستانه جانسوزترین وداع خویش قرار گرفته است.
-
راهبردهای امام رضا (ع) نسبت به اقامه عزا برای امام حسین (ع)
کارکردها و آثار عزاداری در سیره امام رضا علیهالسلام
اشاره: عزاداری ریشه در تاریخ و فرهنگ اسلامی دارد و در سیره و سبک زندگی اهل بیت (ع) بارها موردتأکید قرار گرفته است. برپایی مجالس عزاداری بهویژه برای امام حسین (ع) باهدف بیان و تبیین معارف اهلبیت (ع) در طول تاریخ الهامبخش ارزشهایی چون: صبر، جوانمردی، ایثار، جهاد در راه خدا، قیام در برابر ظلم و شجاعت و فداکاری بوده و روح تعاون، اتحاد و نهضت در مقابل طاغوت را به ملتها آموخته و به پاسداری از ارزشهای دینی و سنتهای نبوی و در نهایت شکوفایی تمدن بزرگ اسلامی کمک کرده است.
-
مصطفی جلیلیان مصلحی، پژوهشگر بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی
شعر متعالی عاشورایی؛ از نوآوری زبانی تا کارکردهای اجتماعی
شعر آیینی، بهویژه در ساحت عاشورایی آن، امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند بازخوانی و تحلیل است؛ نه فقط برای پاسداشت یک سنت ادبی-مذهبی، بلکه برای فهم ظرفیتهای زبانی، معرفتی و اجتماعی آن در مواجهه با انسان معاصر. مصطفی جلیلیان مصلحی، پژوهشگر بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی، در این یادداشت با تکیه بر ضرورت واکاوی شعر آیینی معاصر، به مؤلفههای شعر متعالی عاشورایی و کارکردهای آن در عبور از توصیفهای ظاهری، نوآوری در زبان و بازنمایی مفاهیمی، چون عدالت، آزادگی و مقاومت پرداخته است. مشروح یادداشت را در ادامه میخوانید: