موضوع امامت، از پربسامدترین موضوعات در احادیث رضوی، به شمار میرود.
از وجود مقدس حضرت رضا علیهالسلام در تبیین جایگاه امام و امامت در جامعه، احادیث فراوانی در اختیار ما قرار گرفته است؛ بهگونهای که حدود یکچهارم احادیث آن حضرت، به این موضوع، اختصاص دارد.
یکی از زیباترین این احادیث که در کتاب شریف «اصول کافی» توسط مرحوم شیخ کلینی گردآوری شده، روایتی است که امام هشتم (ع) در آن تعابیری بسیار هنرمندانه و جامع درباره امام و امامت بیان فرمودهاند:
اینکه امام همچون چشمهای جوشان، برکهای زلال، گلستانی خرم، ابری بارنده، بارانی شتابنده و خورشیدی فروزنده است. این تعابیر متعدد و زیبا چنانند که میتوان ساعتها در تصویرسازی هنرمندانه عالم آل محمد حضرت رضا (ع) از امامت غرق شد، کتابها پیرامون آن نوشت و هنرهای فراوانی از دل این تعابیر، آفرید.
در دهه کرامت سال جاری، این فراز از حدیث رضوی به عنوان حدیث محوری و مبنای محتوایی فعالیتها در نظر گرفته شده است تا سخنرانان، مبلغان، مداحان، هنرمندان و مجریان برنامهها، توجه بیشتری به آن، داشته باشند.
امام رضا (ع)، میفرمایند: «اَلْإِمَامُ؛ نِظَامُ اَلدِّینِ وَ عِزُّ اَلْمُسْلِمِینَ وَ غَیْظُ اَلْمُنَافِقِینَ وَ بَوَارُ اَلْکَافِرِینَ»
امام؛ «نظامبخش دین»، «مایه عزت و سربلندی مسلمانان»، «سبب خشم منافقان» و «مایه نابودی و شکست کافران» است.
امام و امامت در میان مردم، نقش نظاممندسازی دین را بر عهده دارند. به تعبیر دیگر، این امام و امامت است که نظامهای اعتقادی، اخلاقی، سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و سایر نظامهای مورد نیاز جامعه بشری را مبتنی بر دین الهی پدید میآورد و از آنها حفاظت میکند. از این رو، امام همچون محور اساسی جامعه و ستون خیمه آن است که با حذفش، پایداری و پیشرفت جامعه از میان خواهد رفت.
این محوریت و نظاممندسازی جامعه توسط امام، برکات فراوانی دارد که در این بخش از حدیث شریف به سه نتیجه آن اشاره شده است:
نخستین نتیجه و ثمره وجود امام و جایگاه امامت در جامعه -که طبیعتاً با بیعت و اقتدای مردم به امام معنا و تحقق عملی مییابد- عزت مسلمانان، سربلندی، آبرو و شکستناپذیری آنان است. احساس پیروزی واقعی در دل مردم در گرو تبعیت از امام جامعه قرار دارد. این احساس پیروزی در مواردی همچون پیشرفت کشور، قویشدن در برابر هرگونه تجاوز و زیادهخواهی دیگران و همچنین الگو شدن جامعه برای مردم جهان آشکار میشود.
دومین ثمره محوریت امامت در جامعه، خشم منافقان است. منافقان در برابر قاطعیت نظام امامت و پیشرفت حاصل از آن دچار خشم فراوانی میشوند؛ همین خشم میتواند مرزهای درونی آنها را از مردم آشکار سازد و زمینه جدایی عموم مردم از این افراد را فراهم آورد.
سومین ثمره جایگاه امام و امامت در جامعه، شکست و نابودی کافران و دشمنان است. بیگمان دشمنی کافران با نظام دینی پایانی ندارد، اما آنچه تلاشهای آنان را نابود و بینتیجه میکند، پیشرفت و قویشدن جامعه اسلامی است؛ این رشد و تعالی نیز در گروِ پیوند مردم با امام و امامت به دست خواهد آمد.
امام همچون پادشاهی در طبقهای جدا از مردم زندگی نمیکند؛ بلکه اگرچه از منظر مقامات الهی و جایگاه اجتماعی در اوج آسمانها قرار دارد، نزدیکترین فرد به عموم مردم محسوب میشود. به تعبیر دیگر از حضرت رضا (ع) در همین حدیث شریف، امام همچون دوستی دلسوز و پدری مهربان است.
در دهه کرامت سال جاری، مردم عزیز ایران و تمام جهانیان این ثمرات جامعه توحیدی که بر محوریت امام شکل گرفته است را به روشنی مشاهده کردهاند. مردم سرافراز جمهوری اسلامی ایران با محوریت ولی فقیه -که نزدیکترین فرد به امام معصوم (ع) و متصدی امور در زمان غیبت امام زمان (عجالله تعالی فرجه شریف) است- توانستهاند تصویری متفاوت از تمدن بشری ارائه دهند و با الگوسازی این نظام قدرتمند برای مردم، به توفیق الهی زمینه را برای حضور خورشید عظمای ولایت فراهم آورند.
دکتر عبدالحمید طالبی رئیس سازمان علمی و فرهنگی آستان قدس رضوی
نظر شما