دکتر راضیه باتدبیر، روانشناس و مشاوره تسهیلگر جوانی جمعیت و فرزندآوری در گفتوگو با خبرنگار عتبه نیوز، گفت: نگاه اقتصادی ضروری است، اما کافی نیست، مشکل این است که در سالهای اخیر، «فرزندآوری» در ذهن جامعه بهعنوان یک «مانعِ پیشرفت» یا یک «بارِ سنگین» کلیشهسازی شده است.
وی با اشاره به مثلثِ بحران یعنی اشتغال، مسکن و سبک زندگی، گفت: نمیتوان از خانوادهها خواستار افزایش فرزندآوری بود، درحالیکه زیرساختهای تشکیل خانواده یعنی «شغل پایدار» و «مسکن مناسب» با دشواریهای شدید روبروست. اما این تنها نیمی از ماجراست؛ نیمه دیگر، «سبک زندگی مدرن» است که با ترویج فردگرایی و نگاه ابزاری به فرزند (بهعنوان مانع پیشرفت)، ریشههای عاطفیِ خانواده را هدف قرار داده است. تا زمانی که تصویر فرزندآوری در ذهنِ جامعه با «سختیِ مطلق» عجین باشد، مشوقهای مادی بهتنهایی راهگشا نخواهند بود.
تغییرِ نگرش؛ کلیدِ اصلیِ عبور از بحران سالمندی
باتدبیر با بیان اینکه سبک زندگی مدرن با فردگرایی، کمالگرایی افراطی و هراس از دستدادن رفاه، ناخودآگاه لذتِ پدری و مادری را به حاشیه رانده است، افزود: وقتی خانوادهها فرزند را «هزینه» ببینند و نه «سرمایه»، حتی با رفع مشکلات معیشتی هم تمایل به فرزندآوری افزایش نمییابد. ما باید نگرشها را بازسازی کنیم؛ فرزندآوری یک تصمیمِ صرفاً فردی نیست، یک مسئولیت تمدنی است.
آستان قدس رضوی؛ پناهگاهی برای بازگرداندنِ «امید» به خانوادهها
وی با بیان نقش بیبدیل آستان قدس رضوی در بازسازیِ امید و تغییر نگرشها در حوزه جوانی جمعیت، خاطرنشان کرد: حرم مطهر رضوی یک ظرفیت عظیمِ روانی و معنوی است. زائر در فضای حرم، از هیاهوی دنیای مادی و اضطرابهای شهری فاصله میگیرد؛ لذا این آستان مقدس میتواند با «تبیینِ دینیِ جایگاه فرزند» و تبدیلِ آن به یک ارزشِ اجتماعی، خلأهای عاطفی را پر کند. همچنین این نهاد میتواند با ایجاد «امنیت روانی» و یادآوری نعمتِ فرزند در معارف اسلامی، به خانوادهها اطمینان دهد که توکل و مسئولیتپذیری در تربیت، فراتر از معادلات سردِ مادی است. وقتی الگوسازیها از خانوادههای موفق در سایه معنویتِ رضوی انجام شود، اعتماد عمومی به این مسیر بازمیگردد.
مشاوره تسهیلگر جوانی جمعیت و فرزندآوری در ادامه سخنان خود با اشاره به نقش رسانهها گفت: رسانهها نقشِ «مهندسیِ ذهن» را دارند. اگر رسانه فقط بر هزینهها و سختیها تمرکز کند، طبیعتاً ترس ایجاد میشود. رسانه باید «شکستن کلیشههای منفی» را در اولویت بگذارد. ما نیاز داریم روایتهای واقعی، جذاب و ملموس از خانوادههای پرجمعیتِ موفق و باانگیزه داشته باشیم؛ بنابراین رسانههای ما باید بهجای ترساندن، «امید» بدهند و فواید روانی و اجتماعیِ داشتن فرزند را برجسته کنند و فرزندآوری باید بهعنوان یک «انتخابِ ارزشمند و باشکوه» بازنمایی شود، نه یک تکلیفِ طاقتفرسا.
باتدبیر خاطرنشان کرد: ترکیب سنی جمعیت، موتور محرکهٔ اقتصاد، ضامنِ امنیتِ اجتماعی و پشتوانهٔ پویاییِ یک ملت است.
وی با بیان اینکه نکته طلایی اینجاست که اثرِ حمایتها، فوری و مستقیم نیست؛ بلکه «نگرشساز» است، افزود: سیاستهای حمایتی مثل تسهیل ازدواج، مشاورههای فرزندآوری و حمایت از مادران، زمانی بیشترین اثر را دارد که با «امید اجتماعی» همراه باشد. اگر خانواده احساس کند که نهادهای فرهنگی و ملی در کنار او هستند، فشارِ روانی کاهش مییابد. ما باید از مسیرهای ترکیبی برویم؛ حمایتِ عملی از یک سو، و تبیینِ فرهنگی ازسویدیگر. این دو بال اگر با هم حرکت کنند، میتوانیم امیدوار باشیم که «پنجرهٔ جمعیتی» را به فرصتی برای رشد و نشاط ملی تبدیل کنیم.
باتدبیر در پایان تأکید کرد: بحران جمعیت، نتیجه یکشبه سیاستگذاریها نیست و درمان آن نیز با شعار ممکن نخواهد بود. راهحل در یک «مدیریتِ سهجانبه» تأمینِ زیرساختهای اقتصادی (مسکن و شغل) برای کاهش اضطراب خانوادهها، اصلاحِ سبک زندگی از طریق تبیینهای فرهنگی و نقشآفرینیِ نهادهای مورداعتماد برای بازگرداندنِ «نشاط و امید» به کانون خانواده نهفته است و اگر امروز برای جوانیِ ایران سرمایهگذاری کنیم، فردای ما شکوفاترین روزهای تاریخ این سرزمین خواهد بود.
نظر شما